يكديگر منطبق مىشود . و هر چند كوكب از سمت رأس دور تر و به افق حسّى نزديكتر باشد اختلاف منظر بيشتر باشد ، و غايتش وقتى باشد كه كوكب بر افق حسّى بود . و چون دو دائره عرض گذرانيم يكى بموضع حقيقى كوكب ، و آن طرف خطى بود كه از مركز عالم به مركز كوكب گذشته منتهى شده باشد بسطح فلك اعلى ، و ديگرى بموضع مرئى كوكب و آن طرف خطى بود كه از مركز عالم به موازات خطى كه از موضع ناظر به مركز كوكب گذرد بيرون آمده منتهى شده باشد بسطح فلك اعلى ، گاه باشد كه اين هر دو دائره عرض بر يكديگر منطبق شوند ، و آن وقتى بود كه كوكب بر دائره وسط السماء رؤيت باشد ، و در اين حال كوكب را اختلاف طول نبود ، و موضع مرئى كوكب در طول بعينه موضع حقيقى كوكب بود در طول ؛ و آنچه از دائره عرض ميان موضع حقيقى و موضع مرئى كوكب باشد - و آن اختلاف در اينحال بعينه اختلاف منظر است - آن را اختلاف عرض گويند . و گاه باشد كه اين هر دو دائره متقاطع شوند ، و فلك البروج را هر يك بر نقطه ديگر تقاطع كند ، و در اينحال موضع مرئى كوكب در طول غير موضع حقيقى كوكب بود در طول ، و قوسى كه از منطقة البروج ميان اين هر دو دائره عرضيه باشد آن را اختلاف طول گويند . و عرض مرئى گاه باشد كه مساوى عرض حقيقى باشد ، و در اين حال كوكب را اختلاف عرض نبود ؛ و گاه باشد كه زياده از عرض حقيقى بود و گاه باشد كه كمتر از عرض حقيقى بود ، هر يك از اين زيادتى و كمى را اختلاف عرض گويند . و گاه چنان اتفاق افتد كه كوكب بر منطقة البروج باشد ، و منطقة البروج بر سمت رأس گذشته بود ، در اين حال كوكب را اختلاف عرض نبود ، و اختلاف منظر بعينه اختلاف طول باشد .